آقای کیاوش تشریف بیاورند.

کیاوش : بسم اللّه الرحمن الرحیم الصلوة و السلام علی الشهداء و الصدقین و الصالحین چند نکته بود که من می خواستم با اجازه حضار به سمع تان برسانم. با این که هم چون من معلمی شاید فضولی حساب شود. باید از نظر دور نداریم که ذره ذره کار ما در این جا و لحظه لحظه زمان ما الگوئی است و درسی است برای آن هائی که بعد از ما انشاءاللّه به زودی در مسیر اسلامی انقلاب قدم برخواهند داشت. یک اشتباه کوچک ما، حتی کوچک ترینش جرم بزرگ سیاسی است و از طرف خدا و از طرف انقلابیون آینده غیر قابل بخشش است پس اگر ایمان داریم که انقلاب کرده ایم و یقیناً ایمان داریم، باید در همه شئون، انقلاب کرده باشیم. ما هیچ قانون بین المللی را - هم چنان که صبح یکی از برادران به آن تکیه کردند - نمی پذیریم و هیچ سنت دیرینه را نیز. ما انقلاب کرده ایم و جنگیده ایم با همان سنت هائی که در همین مجلس حاکم بوده، دلیلی ندارد که سیر قهقرائی بکنیم. اگر انقلاب باید صورت بگیرد و گرفته، در همه شئون باید باشد، در همه ارزش ها و آئین نامه ها. آن چنان که علی علیه السلام در خطبه 15 به آن اشاره می فرمایند. پس هیچ سنتی و اصلی در این جا حاکم نیست، مگر این که اصل انقلابی باشد و خبرگان مردم جدیداً برای پیش برد کارشان پیشنهاد و تصویب کرده باشند. امکان ندارد کسی بتواند راهی را برود بدون این که خودش مسیرش را انتخاب بکند. اگرچه این تهیه کننده مسیر، شورای انقلاب باشد که همه ما در مقابل شان خاشعیم. از صبح تا کنون در این جا کارهای ضد اسلامی شده! اگر چه کوچک است ولی اگر ما این خطاهای کوچک را کوچک حساب کنیم از خطاهای بزرگ نمی توانیم جلوگیری کنیم. یکی طرز سوگند خوردن بود که با آن تفاصیلش من احساس گناه کردم که نشسته بودم و این طور وقت ما به تبذیر گذشت. طبق سنت بود یا برای این که ببینند چه کسی می آید یا چه کسی می رود و چگونه فیلم برداری می کنند؟ این مراسم چه لزومی داشت؟ شاید بیشتر از سه ربع وقت ما به آن گذشت که یک یک بیائیم این جا سوگند نامه را امضاء کنیم. شاید در یک دهم آن مدت امکان داشت که همه ما سوگند بخوریم و سوگند نامه را امضاء کنیم «ولکن اللّه یابی ان یعصی فی ارضه و اولیاوهم مسکوت» خداوند ابا دارد از دوستانش که ببیند گناه می شود و آنان هم چنان ساکت باشند. همه جوانب را در این جا بر مبنای اسلامی حساب کنید. حتی من آمد و رفت خبرنگاران را حساب کردم آن ها را هم مبنای اصول اسلامی اجازه بدهید بیایند و بروند. این جا ساحت مقدس اسلام است و تصمیم گیری برای اسلام. پس آمد و رفت هم در این جا برای خواهران خبرنگار باید طبق سنت اسلامی باشد. آن چنان که خبرنگاران خارجی محجوب این جا می آیند، خبرنگاران داخلی هم باید این چنین باشند. گو این که مسأله شاید کوچک باشد و قابل اهمیت نباشد اما از خطاهای بزرگ تر باید پرهیز کنیم.دومین مطلبی که...

نایب رئیس (بهشتی) : جناب آقای کیاوش مطالبی که حضرت عالی می فرمائید با نطق قبل از دستور متناسب است ولی با این بحث که الان مطرح است، نه. استدعا می کنم این مطالب را در اولین نطق قبل از دستور که نوبت می گیرید، بفرمائید.
کیاوش : بسیار خوب، پس از همین الان به عنوان قبل از دستور وقت می گیرم.
نایب رئیس (بهشتی) : آقای موسوی اردبیلی بفرمائید.
موسوی اردبیلی : بسم اللّه الرحمن الرحیم ، قبلا تذکر داده شد که دو نفر، یکی موافق و یکی هم مخالف صحبت کنند ولی در جلسه قبل عملی نشد. یا چنین تذکری داده نشود، یا وقتی داده می شود به آن عمل شود. با کمال معذرت از مقام ریاست، این تذکر را دادم، صحبت ها راجع به این که آئین نامه در صلاحیت شورا بوده یا نبوده، در صلاحیت دولت بوده یا نبوده، در مواقعی که آقایان محترمی که این جا تشریف دارند، اگر قرار باشد این مطالب را دنبال کنیم و صحبت کنیم خیلی وقت می گیرد. تنها چیزی که می خواستم عرض کنم با شناختی که من از اکثر آقایان دارم هر کدام شان در بیرون چندین کار دارند که اگر وقت شان در این جا مصرف نشود در آن کارها مصرف می شود. من هیچ کاری را که در آن حتی پنج دقیقه وقت بیهوده بگذرد، نمی پذیرم. من کار ندارم که آئین نامه این جا رسیدگی بشود یا نشود. اگر آقایان طرحی دارند که این آئین نامه در این جا رسیدگی بشود، بدهند ولی طوری باشد که وقت تلف نشود. با این مشکلات که صبح با مسأله پاوه رو به رو هستیم، ظهر با مسأله سنندج رو به رو هستیم، شب با مسأله دیگری رو به رو هستیم، بحث راجع به این که یک جلسه غیبت کردن حق رأی را از بین می برد یا نمی برد صحیح نیست، اگر وقت و فرصت کافی بود، می رسیدیم، صحبت می کردیم عیبی نداشت. من تقاضائی که دارم این است که این گرفتاری ها در نظر گرفته شود. مجموع وقت ما یک ماه است. در این یک ماه می خواهیم 140 - 150 ماده را رسیدگی و بررسی کنیم. احیاناً طرح ها و مواد دیگر هم باید بررسی شود.
بنابراین من مخالف هستم که نظام نامه این جا طرح و بررسی شود و بهتر است در کمیسیونی بررسی شود. منتها با در نظر گرفتن وقت و گرفتاری ها و مرحله ای که الان ما در آن هستیم. اگر قرار باشد این طور ادامه پیدا کند کارهای لازم تر می ماند. عرض دیگری ندارم.
نایب رئیس (بهشتی) : دو نفر از آقایان نوبت گرفته اند برای صحبت.دو پیشنهاد هم رسیده است. پیشنهادها را مطرح می کنیم و ضمناً آقایان هم می توانند در پیشنهاد صحبت کنند، پیشنهاد اول، پیشنهادی است از آقای مکارم شیرازی در مورد کفایت مذاکرات و رأی گیری. ولی رأی گیری درباره چی؟ مرقوم نفرموده اند.
می فرستم تا تکمیل کنند. پیشنهاد دوم از آقای نوربخش است که نوشته اند کمیسیونی جهت بررسی آئین نامه مجلس تشکیل گردد و بعد از دو روز آئین نامه را تحویل جلسه عمومی جهت بررسی و تصویب بدهند. و در فاصله این دو روز که حدود 20 ساعت وقت است هر یک از نمایندگان به مدت یک ربع نظر خود را راجع به پیش نویس قانون اساسی بیان کنند. بدین ترتیب نمایندگان محترم از نظریات یکدیگر آگاه می شوند. البته یک نماینده می تواند وقت خود را به نماینده دیگر بدهد. این پیشنهاد کامل است می توانیم به رأی بگذاریم ولی پیشنهاد آقای مکارم، مقدم است ایشان پیشنهادشان را این طور تکمیل کرده اند: پیشنهاد کفایت مذاکرات و رأی گیری درباره صلاحیت این مجلس برای تنظیم آئین نامه جدید. ولی چون در این باره دو نفر پیشنهاد داده اند یکی این که اصولا مجلس نباید دخالت کند. و یکی این که باید دخالت کند. اما اشکالی نمی بینم چون آقای مقدم مراغه ای نوبت گرفته اند اول صحبت بفرمایند و نظرشان را هم راجع به این پیشنهاد بفرمایند.
مقدم مراغه ای : به نام خدا، بنده تصور می کنم توضیحاتی که (اجازه بفرمائید عنوان برادر خطاب کنم) برادر ربانی و منتظری فرمودند، جای هیچ توضیحی نیست و مخصوصاً اعلام رأی که شد مجلس رأی داد که آئین نامه بایستی از طرف مجلس خبرگان تنظیم بشود. این جا یک مسأله کلی مطرح است که آقای مکارم در پیشنهادشان روشن می کنند. ما اولین هیأتی هستیم که از طرف مردم برای تنظیم قانون اساسی انتخاب شده ایم. هیچ وظیفه ای فعلا غیر از این کار نداریم، البته برای خودم می گویم و امیدوارم برای همه آقایان محترم هم باشد. اگر من چند کار داشته باشم باید کار اول من حضور در این مجلس و شرکت در این مذاکرات باشد. اما می خواهیم این قانون اساسی را آن چنان عرضه کنیم که مسأله شئونات اسلام در جهان مطرح بشود مسأله ثبات و مسأله آرامش مطرح است همین تشنجاتی که امروز هست، ما باید کاری کنیم که آن وحدت مورد انتظار، محصول همین مجلس باشد. بنابراین عرایضم را کوتاه می کنم و در مورد هر دو پیشنهاد اظهار نظر کرده و می گویم که هر دو با هم قابل تلفیق هستند. بنده با این پیشنهاد موافق هستم رأی هم احتیاج ندارد چون با رأیی که چند دقیقه قبل داده شد، همه تأیید کردند که تنظیم آئین نامه در صلاحیت مجلس خبرگان است البته همه برای این جمهوری کار می کنیم چه شورای انقلاب و چه دولت انقلاب ولی مجلس خبرگان این اولویت را دارد که منتخب مردم است و همان طور که آقای منتظری گفتند حدود 5، 6 میلیون مردم این مملکت به این مجلس رأی داده اند پس ترتیب و روشی را که چطور باید این مجلس اداره شود و عمل کند، در صلاحیت همین مجلس خواهد بود.
نایب رئیس (بهشتی) : آقای دکتر ضیائی بفرمائید.
دکتر ضیائی : به طور اختصار و کامل نظر خودم را خدمت سروان عزیز عرضه می دارم که اولا تقصیر از هر کجا بوده نمی دانم، بالاخره تقصیر بوده است که تا الان ما هیچ کدام، از آئین نامه داخلی مجلس، که متد کارمان را تعیین می کند، خبر نداشتیم. بنابراین نظرخواهی در این مورد تصدیق بلاتصور است و در شأن مجلس نیست و همان طوری که اساتید عظام فرمودند، متد کار این مجلس نحوه بررسی تجزیه و تحلیل در جمیع اصول است. بنابراین بعضی از موادی که شورای انقلاب یا هر مقامی تصویب کرده، نمی تواند محور کار این نمایندگان باشد. شورای انقلاب که من به سهم خود در مقابلش سر تعظیم فرود می آورم فقط باید کار را با نظر امام تعیین کند اما نحوه کار به نظر خود ما بسته است که چگونه پیش ببریم. نظرم این است که با فرصت کوتاهی که ما داریم و این طول و تفصیل که این آئین نامه دارد و هنوز به دست ما نرسیده بلکه با حداقل وقت بتوانیم به بررسی و تجزیه و تحلیل و تدوین اصول قانون اساسی بپردازیم و فکرمان را تا شعاع مترقیانه قانون اسلام، که جهان منتظر اوست، جولان بدهیم و دیدمان را تا آخرش بیندازیم. بنابراین در آن قسمت باید بیشتر حرکت کنیم و آقایانی که دیدشان وسیع تر است و بصیرترند، تعیین بشوند و همین امشب یک کمیسیونی بشود و فردا اصل مطلب را به عنوان یک نظام نامه تقدیم مجلس کنند و با یک قیام و قعود کار را تمام کنند و بررسی قانون اساسی را که وظیفه اصلی آقایان است شروع کنند. عرض دیگری ندارم.

نایب رئیس (بهشتی) : آقای صافی به عنوان مخالف صحبت می فرمایند.
صافی : بسم اللّه الرحمن الرحیم ، این مسأله الان مورد بحث است که آیا این آئین نامه داخلی مجلس مجدداً به شور گذاشته شود، یا این که همان طور که شورای انقلاب نظر داده ما از همان روش پیروی کنیم؟ به نظر من با توجه به کیفیت برنامه انتخابات و این که امام اصرار داشته در این شرایط حساس و بحرانی هر چه کمتر وقت گرفته شود، باید قانون اساسی کشور هر چه زودتر مورد بحث و تصویب قرار گیرد. موضوع آئین نامه داخلی جنبه خصوصی دارد و از آن طرف همان طور که برادر عزیزم فرمودند باید آن را با یک نشست و قیام و قعود حل کنیم، البته فکر می کنم به این سادگی نباشد، در شورای انقلاب مدت ها روی آن بحث شده و مدت رسیدگی به اصول در مجلس خبرگان تا حدی باید محدود باشد، چرا؟ برای این که بحث و گفتگو کمتر باشد چون وقت کم است و باید وقت کمتر گرفته شود و در جریان انقلاب ما وظیفه داریم یکی کار دیگری را تکمیل کند و حساب این نیست که بگوئیم چون رویش فکر شده ما با یک قیام وقعود تصویب کنیم. فکر می کنم که آئین نامه تا حدی مطالعه شده و جنبه تنظیم داخلی دارد و آن هدف کلی که ما داریم بررسی قانون اساسی و انطباق آن با جمهوری اسلامی است. باید هر چه زودتر آن را به ملت ایران ارائه بدهیم تا مورد رفراندوم قرار گیرد و لزومی ندارد که وقت بیشتری گرفته شود و باید سعی مان بیشتر در تدوین قانون و تنظیم اصول اساسی باشد و مسأله انتظامات داخلی که مثلا اگر ما چند جلسه شرکت نکنیم یا بکنیم چه خواهد شد، این ها به نظرم همان طور که تا به حال روش کار ما متابعت از برنامه ای بوده که شورای انقلاب برای ما تنظیم کرده بود و روی این اصول وارد همین محوطه شده ایم، بعد از این هم به همان طریق عمل کنیم و هر چه زودتر وارد در اصل مطلب بشویم، شایسته تر است.