مشروح مذاکرات تدوین قانون اساسی قسمت دهم
البته در ذهنم نیست، به هر حال برادر دیگر آقای رشیدیان پیشنهاد کرده اند که به عنوان موافق صحبت کنند که چون قبلا یک نفر به عنوان موافق صحبت کرده است، نمی توانیم این عمل را کنیم و پیشنهادشان دو بخش دارد که به رأی می گذاریم:
1ـ پیشنهاد کفایت مذاکرات
2 ـ درباره صلاحیت این مجلس برای تنظیم آئین نامه جدید و عدم صلاحیت.
کسانی
که با کفایت مذاکرات در این زمینه موافق هستند لطفاً قیام فرمایند (اکثر
برخاستند) تصویب شد، کسانی که با صلاحیت این مجلس برای تنظیم آئین نامه
جدید موافق هستند خواهش می کنم قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد.یک پیشنهاد رسیده است که کمیسیونی جهت رسیدگی به پیشنهادات مختلف درباره آئین نامه تشکیل شود. ضمناً
به اطلاع می رسانم که تاکنون سه طرح از قانون اساسی نیز رسیده است، یکی طرح
جدیدی است که با همکاری کارشناسانی که در این دفتر کار می کنند، تهیه شده و
یکی هم طرحی است که برادرمان آقای منتظری داده اند. طرح دیگری هم هست که تکثیر می شود و خدمت تان ارائه می شود. اگر طرح چهارم یا پنجمی هم باشد به منشی ها بدهید، آن ها به دبیرخانه می دهند و تکثیر می شود. پس قرار شد طرح ها برای اطلاع همه تکثیر بشود که همه از آن طرح ها مطلع شوند. اگر
با مطالعه آن پیشنهادی به نظرتان رسید که منطقی بود به کمیسیون بفرستید،
چون رسیدگی به یک یک مواد و پیشنهادها واقعاً در جلسه علنی مشکل است،
ناچاریم یک کمیسیونی تعیین کنیم و این کمیسیون حق تصمیم دارد، چون اگر
کمیسیون حق تصمیم نداشته باشد چه فایده ای دارد؟ باید به کمیسیون حق تصمیم
بدهیم تا کار خودش را درباره آئین نامه انجام دهد. بنابراین
توضیحاتی که عرض کردم این است که توسط دبیرخانه تکثیر شود و بخش اول
پیشنهاد این است که کمیسیون را مجلس انتخاب کند و آن کمیسیون ظرف دو روز
یعنی تا پایان سه شنبه نتیجه کارش را به جلسه علنی گزارش دهد، این پیشنهاد
مطرح است و دو نفر از آقایان درباره این پیشنهاد وقت گرفته اند صحبت کنند. آقای ربانی بفرمائید.
ربانی شیرازی : بسم اللّه الرحمن الرحیم با
توجه به کمبود وقتی که بعضی از آقایان به آن اشاره می کنند، بنده با صرف دو
روز وقت جلسه در این موضوع مخالفم، چون تصور می کنم این دو سه طرحی که در
دسترس آقایان قرار گرفته، شب در منزل مطالعه کنند و فردا صبح در جلسه به
عنوان موافق و مخالف هر طرح سخنرانی بشود و پس از سخنرانی اخذ رأی بشود و
ما وقت را تلف نکنیم و به کارهای اساسی مان که رسیدگی به پیش نویس قانون
اساسی است بپردازیم.
نایب رئیس (بهشتی) : تذکری خدمت دوستان عرض
کنم، خواهش می کنم مطالبی که شفاهاً پیشنهاد می کنید پیشنهادتان را کتباً
مرقوم بفرمائید تا نسبت به آن رأی بگیریم. آقای مکارم شیرازی بفرمائید.
مکارم شیرازی : بسم اللّه الرحمن الرحیم با
این که میل ندارم مکرر مزاحم بشوم و طرفدار این هستم که حداکثر صرفه جوئی در
وقت بشود، مطلبی به نظرم لازم رسید که به عرض آقایان برسانم، مثل این که
درباره آئین نامه و تلقی بعضی از آقایان از این آئین نامه اشتباهی شده، ما
نمی خواهیم بنشینیم بحث کنیم که چند جلسه غیبت کردن چه حکمی دارد یا طرز
پیشنهاد کردن و یا طریقه رأی گرفتن با قیام و قعود به چه شکل باید باشد، از
آئین نامه آن چه که مربوط به این مسأله است همان را می شود پذیرفت. یک
مسأله برای ما بسیار اهمیت دارد که آن را هم در یک جلسه شاید بتوانیم تمام
کنیم و آن این است که به چه نحو این 151 اصل مورد بررسی قرار بگیرد و این
پیشنهادی که در این آئین نامه هست و الان من یک مقدارش را مطالعه می کردم،
فصول را جدا کرده 10 اصل را در اختیار من و چهار نفر دیگر گذاشته و 10 اصل
را در اختیار دیگری با چهار نفر دیگر گذاشته اند، ما معتقدیم این طرز تقسیم،
لطمه به اساس کار می زند. ما طرح دیگری هم داریم که همه در همه مواد بررسی بکنند بدون این که وقت زیادی گرفته شود. با
این که این مربوط به ماهیت مطلب است، چون شاهد اصل سخنم هست، عرض می کنم
مثلا طرح این است که ما 7 گروه بشویم و این 7 گروه هر کدامش در یک روز اعلام
بشود 10 اصل از اصل یک تا اصل 10 را بررسی کنیم.
نایب رئیس (بهشتی) : عذر می خواهم جناب آقای مکارم طرح را ارائه بفرمائید.
مکارم شیرازی : من برای این که اهمیت این مسأله را در آئین نامه مشخص کنم، باید یک توضیحی عرض بکنم و الا دلیلم روشن نمی شود. بعضی آقایان تصور فرموده اند که این مسأله جزئی است و وقت را می گیرد. باید عرض کنم این یک مسأله جزئی نیست و اساس کار ما را تشکیل می دهد. اما
اگر بخواهیم آن چنان که در این آئین نامه تنظیم شده تقسیم بکنیم، عملاً هر
قسمتی از قانون اساسی در اختیار یک گروه قرار می گیرد، در حالی که همه
گروه ها در همه مسائل با صرفه جوئی در وقت می توانند دخالت کنند. تقسیم
بندی می شود و ده اصل را در اختیار همه بگذارید، این ده گروه بررسی می کنند و
عصر که شد نتیجه افکارشان را می نویسند و تکثیر می شود و در اختیار همه
گذاشته می شود و همه گروه ها آن ها را شب مطالعه می کنند و فردای آن روز با
پختگی می شود در این جا مطرح کرد.
من برای این که خارج از موضوع نشوم
توضیح زیادی برای طریقی که عرض کردم نمی دهم ولی این نکته را باید به عرض
برسانم که طرز تقسیم اصول و رسیدگی به آن ها مهم است. طرز اداره
جلسات و رأی گیری و پیشنهاد و قیام و قعود و غیبت، این ها مطلقاً برای ما مهم
نیست و خیلی آسان می توانیم از آن بگذریم اما این مسأله با طرح هائی که رویش
آمده باید بررسی شود که ببینیم کدام طرح بهتر است. چون در نحوه کار ما فوق العاده دخالت دارد.
نایب
رئیس (بهشتی) : متشکرم چون اداره منظم جلسات عامل بسیار موثری در پیشرفت
کار است از دوستان خواهش می کنم وقتی تشریف می آورند این جا فقط درباره موضوعی
که مطرح است صحبت کنند. به هر حال هر چه باشد حتی آن طور که آقای
مکارم می گویند هر پیشنهادی هست باید یک جا رسیدگی شود خواه در جلسه عمومی یا
در یک کمیسیون باشد، راه سومی هم ندارد. پیشنهاد اول که رسیده
مربوط است به این که کمیسیونی تشکیل شود و خصوصیاتی در این پیشنهاد است که 2
روز یا چند روز باشد که بهتر است ما این ها را جدا کنیم و فعلا راجع به اصل
مطلب تصمیم بگیریم که آیا کمیسیون به این کار رسیدگی کند یا در جلسه عمومی
به این کار رسیدگی کنیم، فکر می کنم اگر روی این تصمیم بگیریم به تدریج
می رویم جلو و روی جزئیات هم می توانیم بحث بکنیم و به نتیجه نهائی نیز خواهیم
رسید. دوستانی هم برای صحبت کردن نوبت گرفته اند که حتماً در این باره هست، ولی اگر بخواهیم این جوری روی هر مطلبی ادامه بدهیم. از بحث ها فکر نمی کنم به جائی برسیم. حالا
دو پیشنهاد رسیده است یکی این که کمیسیون با استفاده از طرح هائی که الان
هست و با استفاده از همه نظراتی که به آن کمیسیون خواهید فرستاد با اختیار
تام آئین نامه جدید را تهیه بکند و گزارش آن را به مجلس بیاورد، یعنی آن
آئین نامه ای که آن ها می آورند تصویب شده است و آن را قبول داریم. پیشنهاد
دوم این که آئین نامه در جلسه عمومی مطرح بشود برای صرفه جوئی در وقت آئین
نامه های مختلف در دسترس آقایان قرار بگیرد و امشب مورد مطالعه قرار بگیرد و
فردا مخالفین و طرفداران هر طرح نظر خود را بیان کنند و رأی گیری شود این
رأی گیری یک وقت راجع به مجموع است که یکی یکی آن ها را به رأی گیری بگذاریم،
یک وقت راجع به ماده ماده است ولی آقای ربانی پیشنهاد کرده اند که ما هر چند
طرح را رسیدگی کنیم و فردا بیائیم یکی یکی مطرح کنیم و مخالف و موافق صحبت
کنند و نسبت به آن رأی بگیریم و بعد دومی و بعد سومی الی آخر، این توضیح
پیشنهاد آقای ربانی است حالا به پیشنهاد اول یعنی، کمیسیونی جهت بررسی آئین
نامه مجلس تشکیل بشود و با اختیار تام رسیدگی کند و نتیجه را به مجلس
گزارش بدهد. افراد این کمیسیون را شما انتخاب می کنید. راجع به پیشنهاد یک مخالف و یک موافق می توانند صحبت کنند. آقای
نوربخش که پیشنهاد دهنده هستند نمی توانند به عنوان موافق صحبت بکنند، به
علاوه پیشنهاد آقای نوربخش چون ناقص است قابل طرح نیست حالا پیشنهاد آقای
ربانی قرائت می شود: «برای صرفه جوئی در وقت آئین نامه های مختلف در دسترس
آقایان قرار گیرد و امشب مورد مطالعه قرار گیرد و فردا طرفداران و مخالفین
هر طرح نظر خود را بیان کنند و رأی گیری شود . » یک موافق و یک مخالف با این پیشنهاد می توانند صحبت کنند. از کسانی که نوبت گرفته اند آقای قرشی هستند که خواهش می کنم اگر بخواهند در این مورد صحبت کنند تشریف بیاورند.
قرشی : بسم اللّه الرحمن الرحیم بنده
احساس می کنم ما آئین نامه تنظیم بکنیم یا نکنیم بالاخره اهم کار به این جا
خواهد رسید که وقتی که درباره یکی از اصول پیش نویس کفایت مذاکرات را اعلام
کردند، با اکثریت رأی گرفته خواهد شد و رأی اکثریت محترم و تصویب کننده
قانون است، بنابراین بنده تشکیل کمیسیون را اتلاف وقت می دانم و پیشنهاد
می کنم با همین مسأله که ما الان فرض بفرمائید ده با پنج اصل از پیش نویس را
معین بکنیم و آقایان شب مطالعه بفرمایند، فردا راجع به این ها مذاکره بکنیم
و رأی گرفته شود و آئین نامه فقط این باشد که وقتی که درباره اصلی کفایت
مذاکرات اعلام شد و اکثریت رأی دادند آن وقت نسبت به آن اصل رأی گرفته شود و
من فکر می کنم اگر مسأله را این طور شروع کنیم هیچ اتلاف وقت نخواهیم داشت.
نایب رئیس (بهشتی) : آقای موسوی اردبیلی بفرمائید.
موسوی اردبیلی : در مسأله ای که الان مورد بحث است کاری را که ما می خواهیم از آن فرار کنیم یعنی تلف نشدن وقت، عملا گرفتار آن هستیم. این
پیشنهادی که داده شده حتی با آن صورتی که جناب آقای بهشتی فرمودند که یک
کمیسیونی را معین کنیم که به مجموع مواد این نظام نامه برسد، دو سه روز خود
آن کمیسیون وقت خواهد گرفت و بعد از آن بیایند این جا آقایان نمایندگان
درباره آن صحبت کنند. با این احساسی که اکثر آقایان محترم می کنند که
این وقت را ما برای این کارها نداریم و پیشنهادی هم که آقای مکارم فرمودند
پیشنهاد معقولی بود، پیشنهاد بنده هم این است که قرائت می کنم: «پیشنهاد
می کنم اگر قرار است مواد نظام نامه مجدداً مورد بررسی قرار گیرد، یکی دو
ماده که اساسی است و دخالت در اصل تنظیم و تصویب پیش نویس دارد، مورد بررسی
قرار گیرد، بقیه مواد طبق نظام نامه عمل می شود». و اما در مورد
قسمت های دیگر، مثل این که خود آقایان هم قبول دارند که قسمت های دیگر بحثی
ندارد، اما اگر این جا مطرح شود حتماً بحث هم خواهد شد. چون این موضوع سؤال انگیز است و وقت را می گیرد من این را می نویسم و تقدیم مقام ریاست می کنم که اگر قبول بفرمایند همین طور تصویب کنند.
نایب
رئیس (بهشتی) : مرقوم بفرمائید، راجع به پیشنهادی که مطرح شده یکی دو نفر
به عنوان مخالف اسم نوشته اند، که اگر بخواهند، می توانند صحبت کنند (اظهاری
نشد) پیشنهاد آقای ربانی قرائت می شود: «برای صرفه جوئی در وقت آئین نامه های
مختلف در دسترس آقایان قرار گیرد و امشب مورد مطالعه قرار گیرد و فردا
طرفداران و مخالفین هر طرح نظر خود را بیان کنند و رأی گیری شود. »